Duurzaamheid

Afval is de nieuwe grondstof

Het consumentisme is een regelrechte bedreiging voor onze planeet. Over dertig jaar zijn de eerste grondstoffen op. Niet de aardappelen of de rijst, maar het koper en andere ertsen waar we hebbedingetjes van maken. Men vreest dat we op het einde elkaar de hersens inslaan voor de laatste restjes grondstoffen. Oorlog dus, of ….

Karton met aluminium

Producten worden zo goedkoop mogelijk geproduceerd om de concurrentieslag te winnen. Enkele kwaliteitsproducten uitgezonderd. Daarbij zijn in de afgelopen decennia duizenden alternatieve stoffen en toepassingen ontwikkeld zonder rekening te houden met de verwerking van het product aan het einde van zijn levenscyclus. Het gevolg is dat veruit de meeste producten bestaan uit onderdelen die aan elkaar verkleefd zijn. Kartonnen pakken met een waterdicht aluminium laagje. Plastic printplaatjes vol koolstofverbindingen en zeldzame metalen. Grondstoffen zijn niet herbruikbaar als ze niet van elkaar gescheiden kunnen worden. De meeste grondstoffen gaan daarom de verbrandingsoven in. Ook schaarse mineralen die er binnenkort niet meer zijn. Enkele optimisten noemen het verbranden van afval in al hun naïviteit nog ‘opwekken van duurzame energie’, omdat er geen kolen of gas verstookt worden. Maar in feite gaat onze toekomst in rook op.

Als we willen, hebben grondstoffen een tweede leven

Hout, katoen en andere vezels kunnen opnieuw geplant worden, maar ertsen, fossiele grondstoffen en andere mineralen niet. Hoewel bronnen op internet elkaar tegenspreken staan onder andere tin, aardolie, koper, lood en fosfaten op de nominatie om over vijftig jaar uiterst zeldzaam te worden. Bauxiet, ijzer en wat andere mineralen doen er volgens sommige bronnen twee- tot vierhonderd jaar langer over, maar sterven uiteindelijk net als de ijsbeer ook uit. Grondstoffen hebben het geluk dat ze een tweede leven hebben. Misschien dat we het daarom ook alleen maar grondstoffenschaarste noemen. In tegenstelling tot de ijsbeer kunnen we ze gewoon recyclen. Als we willen tenminste.

Met het kopen van producten ‘made in China’ importeert de consument ‘gratis’ grondstoffen

Neodym is een erts dat we gebruiken om elektrische motoren te maken. Om in de toekomst dus met een de trein te blijven rijden of om met een elektrische auto te gaan rijden, moeten we een manier vinden om dit materiaal te hergebruiken. Aardig detail is dat 97% van dit erts gewonnen wordt in China. Over de winning van de overige 3% wordt in Kongo al jaren druk gevochten.

Dit voorbeeld laat zien waarom het verstandig is om na te denken over het recyclen van grondstoffen. Landen met veel mijnen zitten zich nu al te verkneukelen over de monsterwinsten die ze straks maken, dankzij hun monopoliepositie. De grap is dat de consument nu de grondstoffen gratis naar ons toe brengt. Landen die veel consumenten hebben, krijgen gratis bergen met afval waar al die toekomstige kostbare ertsen en fossielen in verwerkt zijn. De afvalberg is in feit dus een gratis grondstoffenberg.

De afvalverwerkingindustrie weet dit. De overheid ook. U weet het nu ook. We hebben dus als consumentenland de potentie om in de toekomst exporteur te worden van grondstoffen, zonder een echte mijn te bezitten. Onze mijn is de consument die het niet kan laten om van alles en nog wat te kopen. We moeten alleen iets bedenken om de grondstoffen van al dat afval te scheiden. Afvalverwerkers kunnen metaal en glas al jaren goed scheiden voor hergebruik, maar daar redden we het niet mee!

Wordt grondstoffen exporteur dankzij Urban mining

End of lifecycle regulation is een mooi woord waarmee de overheid regels kan stellen aan de productie van goederen. Om de steeds schaarsere grondstoffen te kunnen herwinnen moeten producenten rekening houden met de mogelijkheid om grondstoffen in een product aan het einde van de rit te kunnen scheiden. Om te beginnen kan de overheid een lijst maken van bedreigde grondstoffen. Daarvoor geldt dan als eerste dat ze alleen in producten mogen worden toegepast waar ze later ook weer uitgehaald kunnen worden. Naarmate onze wetenschappers steeds slimmer worden, groeit de lijst. Later komen daar natuurlijk ook de niet-schaarse, maar wel dure grondstoffen bij. Het lijkt een beetje op cradle-to-cradle. Het gaat hier alleen meer om het hergebruik van grondstoffen dan om het afbreekbaar maken daarvan.

Een dergelijk vergunningenstelsel biedt producenten een nieuw speelveld waarbinnen gelijke concurrentie heerst. Een overheid die op eigen initiatief eisen stelt aan de mogelijkheden voor verwerking van te produceren goederen bouwt in internationaal verband een voorsprong op als leverancier van herwonnen grondstoffen. Afvalverwerkers en producenten worden aangemoedigd om samen nieuwe technieken te ontwikkelen waarmee grondstoffen beter van elkaar gescheiden kunnen worden. Door concurrentie gedreven ontstaan er allianties tussen ondernemers die aan het begin en aan het einde van de levenscyclus van een product staan. Deze allianties zullen samen vergunningen aanvragen voor productietoepassingen waarvan de herbruikbaarheid bewezen is.

Het leuke is dat we straks niet hoeven te vechten om het laatste beetje erts, maar dat we ook een machtig wapen krijgen om de toekomstige woekerwinsten van de mijnenbezitters te temperen. We verkopen de monopolisten gewoon hun eigen grondstof als hun mijnen zijn uitgeput. Met dank aan de drijvende krachten van het overmatige consumentisme natuurlijk.

Bronnen
– Grondstoffenschaarste bedreigt rijden op duurzame energie, atm.nl april 2010.
– Oorlog om grondstoffen in Congo, Ravage #9 van 27 juni 2004.
– Radicale Grondstof Productiviteit, onderneemduurzaam.nl april 2010.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *