Energie

Fukushima’s doofpot is ontploft

In Japan is een doofpot ontploft. Een aardverschuiving doorbrak de zorgvuldig geheim gehouden informatie over de gebrekkige veiligheid van een oude kerncentrale. Om de economie draaiende te houden mocht het historische technische hoogstandje van veertig jaar geleden nog een poosje stroom maken. Het werd een radioactieve wolk stoom die de Nikkei index in de schaduw zet en burgers het ziekenhuis in drijft.

Wat motiveert mensen om kernenergie te maken met alle risico’s van dien? De prijs! Het is goedkoper dan conventionele energie en zonne- en windenergie, zegt men. Voor een duppie op de eerste rang, als het even kan. Kan dat ook echt? Om dat antwoord met zekerheid te kunnen geven is een echt onafhankelijk onderzoek nodig, waarin alle directe en indirecte kosten worden doorgerekend. Dat gaat mij boven de pet, maar met een snel rondje internetten is wel te achterhalen wat er zoal bij komt kijken om een atoom verantwoord te laten knallen.

Even kort, wat is atoom energie?

De derde generatie kerncentrales zijn nu in gebruik. Maar er komt een vierde generatie die ervoor moet zorgen dat het kernafval minder lang radioactief is. Wetenschappers verwachten over nog maar enkele tientallen jaren de eerste centrale te kunnen gaan bouwen. Goed nieuws voor de toekomst dus, als het gaat om kernsplitsing, het splijten van atoomkernen.

Er is ook kernfusie. Het smelten van atoomkernen (deuterium en tritium) tot een ander atoom (helium + een neutron) zorgt ervoor dat er energie vrij komt. De grondstof deuterium is ruim beschikbaar. Tritium wordt gemaakt in de centrale. Momenteel kost het smelten van de atomen nog meer energie dan er door de kernfusie vrij komt. Geen winstgevend verhaal dus, maar daar gaat Frankrijk verandering in brengen. In 2016 opent een experimentele kernfusiereactor (ITER) in Zuid-Frankrijk. Dan moet blijken of het lukt om toch meer energie vrij te krijgen dan het kost. De verwachting is dat het antwoord over dertig jaar bekend is. Alweer goed nieuws, voor de verre toekomst ditmaal.

Ondertussen produceren we bergen met kernafval. We hebben laag actief, midden actief en hoog actief afval. Hoe actiever het radioactieve afval is, hoe liever we het diep in de grond stoppen. Hoog actief afval geeft namelijk behalve straling ook nog warmte af. Helaas niet geschikt voor een warmtewisselaar of vloerverwarming. Laag actief afval is gelukkig niet zo heel lang actief, dat kan na honderd jaar al uit de opslagloods.

Kernenergie drijft op de volledige subsidie van alle bijkomende kosten

De minister van economische zaken past goed op de centjes van de belastingbetaler, want kernenergie krijgt op geen enkele wijze subsidie. Van Wikileaks weten we inmiddels dat ministers vaak veel meer weten dan ze vertellen. Misschien was het iets te voorbarig om te zeggen dat er op geen enkele manier geld bij gaat, want er zijn wel degelijk kosten die de exploitant van de kerncentrale niet hoeft te betalen en dus ook niet in de energieprijs verrekend zijn. Onderzoek, ontwikkeling van technologie, beveiliging, verzekering, en opslag van kenafval komen voor rekening van de burger. Ook voor rekening van burgers die liever kostbare groene stroom kopen of ouderwets goedkope elektra uit kolencentrales.

Naar schatting kost een verzekering die een beetje dekking biedt tegen ontploffingsgevaar al gauw een premie van 1 miljard euro per kerncentrale. Ook al is het afgerond 100% veilig, toch wil een beetje econoom hier kennelijk zijn handen niet voor in het vuur steken. De bouw van een kerncentrale moet natuurlijk ook voorgeschoten worden, de lage rente die daarvoor gerekend wordt zou elk referendum in IJsland met vlag en wimpel doorstaan en de ING bank groen doen uitslaan van jalousie. In Europa geven landen ongeveer 1,2 miljard uit aan subsidie voor onderzoek naar kernsplijting en kernfusie. Ter vergelijking, dezelfde landen besteden net iets minder dan 100 miljoen aan onderzoek naar kolen, maar wel een krappe 400 miljoen aan onderzoek naar hernieuwbare energie. Uiteindelijk krijgt iedereen dus wel zijn portie onderzoeksgeld van de minister van financiële zaken. Daar zullen ze bij economische zaken heus wel van op de hoogte zijn. Wie de ontmanteling betaald aan het einde van de rit is nog een vraagteken?

Quick-and-dirty,… kernenergie is geen gezonde businesscase!

Als het werkelijk om het geld gaat is kernenergie waarschijnlijk geen winnaar. In elk geval niet op korte termijn. Kolen branden veel sneller en zijn ook lekker warm. Kolencentrales worden al jaren voor een habbekrats gebouwd en daar is geen rocket sience voor nodig. Je ziet ook meten wat je krijgt; … als die dikke zwarte rookpluim tenminste niet onder de grond wordt gepropt. Er hoeft ook geen nationaal security plan te komen op kosten van de burger om een mogelijke terroristische aanslag te verijdelen. Wat dat aangaat is energie uit kolen echt eerlijke energie. Het is zo zwart als roet en je krijgt veel voor weinig. Dat laatste is precies van de liefhebber van kernenergie bepleit. De nucleaire fan lijkt stiekem zo verslingerd te zijn geraakt aan de wetenschappelijke uitdaging om het onmogelijke mogelijk te maken, dat hij koste wat kost de burger blijft voorhouden dat het veilig en goedkoop is. Ik heb er alle vertrouwen in dat de aanhouder wint. Dat het onmogelijke mogelijk wordt. Maar laten we eerlijk zijn, noem het een experiment dat zijn werkelijke waarde in de verre toekomst zal bewijzen om nog onbekende doelen te verwezenlijken. Pure wetenschap dus, maar geen gezonde business case en alles behalve goedkoop.

Verwante berichten:

Bronnen:
– Facts over kernenergie, ECN, 15 maart 2011
– Milieucentraal, www.milieucentraal.nl / kosten van kernenergie, 2011
– Nuclear Research & consultancy Group (NRG). www.nrg.eu / publieksinfo / opberging afval, 2011
– NOS, www.nos.nl / nieuws, 7 december 2010
– Greenpeace, www.greenpeace.nl / nieuws, 28 september 2010
– ECN-rapport Fact Finding Kernenergie, SER, september 2007
– Factsheets kernenergie KIVI NIRIA, 15 augustus 2006
– Vuile stroom – dure stroom, Zwart-Wit, 5 juli 2005

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *